Từ ngày 01/7/2026, khoảng 29 Luật, gần 50 Nghị định và hàng chục Thông tư chính thức có hiệu lực, bao trùm hầu hết các lĩnh vực quản lý nhà nước, trong đó nhóm chính sách tài chính – kế toán – thuế có tác động trực tiếp, sâu rộng nhất tới cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, quỹ tài chính nhà nước và doanh nghiệp, với xu hướng chung là quản lý dựa trên dữ liệu số, minh bạch hóa thông tin tài chính và siết chặt trách nhiệm giải trình. Một số văn bản có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 về lĩnh vực tài chính, kế toán cần được quan tâm như sau:
Thứ nhất, Luật Quản lý thuế 2025 (số 108/2025/QH15), thông qua ngày 10/12/2025, thay thế Luật Quản lý thuế 2019 từ 01/7/2026 (riêng Điều 13 về khai thuế thương mại điện tử và Điều 26 về hóa đơn điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh đã áp dụng từ 01/01/2026). Một số điểm mới đáng chú ý như:
ảnh minh hoạ
– Phân nhóm người nộp thuế theo ngành nghề, quy mô doanh thu, mức độ tuân thủ để áp dụng cơ chế quản lý rủi ro phù hợp; thống nhất mã số thuế cá nhân, hộ kinh doanh với số định danh cá nhân.
– Rút ngắn thời hạn khai bổ sung hồ sơ khai thuế từ 10 năm xuống còn 5 năm; triển khai hoàn thuế, miễn giảm thuế tự động trên nền tảng dữ liệu, thay cho quy trình thủ công.
– Bổ sung khung pháp lý Thuế tối thiểu toàn cầu, cơ chế APA, MAP nhằm hạn chế đánh thuế hai lần; siết chế tài với hành vi làm lộ thông tin, sử dụng trái phép hóa đơn điện tử.
– Nợ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt phát sinh trước 01/7/2026 được xử lý theo cơ chế của luật mới.
Thứ hai, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (số 109/2025/QH15), có thay đổi như sau:
– Rút gọn biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống 5 bậc; thuế suất bậc 2 giảm từ 15% xuống 10%, bậc 3 từ 25% xuống 20%.
– Bổ sung thu nhập chịu thuế từ chuyển nhượng vàng miếng, tài sản số, tín chỉ các-bon (thuế suất 0,1% với trường hợp vượt ngưỡng); cho phép hộ, cá nhân kinh doanh trừ chi phí hợp lý như doanh nghiệp thay vì tính thuế khoán.
– Mở rộng danh mục thu nhập miễn thuế (trái phiếu chính phủ, trái phiếu xanh, quỹ hưu trí bổ sung, hoạt động từ thiện…); miễn thuế 5 năm cho nhân lực chất lượng cao ngành chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo.
– Riêng mức giảm trừ gia cảnh mới (15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế, 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc) đã áp dụng từ 01/01/2026 theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15.
Thứ ba, lĩnh vực kế toán, kiểm toán
Luật Kế toán 2015 vẫn là nền tảng, nhưng văn bản hướng dẫn tiếp tục cập nhật để đồng bộ với luật thuế, ngân sách mới và tiệm cận IFRS: Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ, hiệu lực từ 01/7/2026, đơn giản hóa chứng từ, sổ sách; Nghị định 132/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 41/2018/NĐ-CP, siết chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong kế toán, kiểm toán độc lập; Thông tư 83/2025/TT-NHNN quy định hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, nâng yêu cầu quản trị rủi ro.
Thứ tư, lĩnh vực Ngân sách, tín dụng và tài chính công
Nhóm chính sách tác động trực tiếp tới cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, quỹ tài chính nhà nước:
– Nghị định 157/2026/NĐ-CP quy định thanh toán, quyết toán vốn ngân sách cấp bù lãi suất cho ngân hàng thương mại, bảo đảm công khai, minh bạch, tránh trục lợi chính sách;
– Nghị định 193/2026/NĐ-CP về quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành, quy định thời hạn hoàn thành hồ sơ từ 4–9 tháng sau bàn giao, hạn chế chậm quyết toán, tồn đọng vốn;
– Thông tư 83/2025/TT-NHNN (Ngân hàng Nhà nước): quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Và một số các quy định khác có thời gian áp dụng từ 01/7/2026 (hoặc trễ hơn) về lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức (Nghị định 161/2026/NĐ-CP); việc đánh giá, xếp loại chất lượng đối với đơn vị sự nghiệp công lập và viên chức (Nghị định 233/2026/NĐ-CP); Sửa đổi Thông tư 39/2016 về cho vay của tổ chức tín dụng (Thông tư 29/2026/TT-NHNN) v.v…
Nhìn chung, đợt thay đổi này phản ánh sự chuyển dịch từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu, từ cơ chế cứng sang linh hoạt theo rủi ro. Do đó, việc chủ động cập nhật kịp thời là điều kiện tiên quyết để tuân thủ đúng quy định và tham mưu hiệu quả cho các đơn vị đặc biệt là Quỹ đầu tư phát triển địa phương trong giai đoạn chuyển tiếp hiện nay./.
